V50: Praktische epidemiologie: opzetten van een onderzoek

In de cursus ‘Praktische epidemiologie: opzetten van een onderzoek’ leren de studenten een onderzoekvoorstel bedenken en opschrijven. Er is niet alleen aandacht voor inhoud maar ook voor schrijfproces en schrijfstijl. Ook leren de studenten voorstellen van anderen te beoordelen en te voorzien van opbouwend commentaar, en kritiek van anderen te verwerken. Alle relevante onderdelen van een onderzoeksvoorstel komen aan bod:
doel- en vraagstelling, onderzoeksdesign, onderzoekspopulatie, sample size berekening, meetmethoden, dataverzameling, analyse en presentatie van het verwachte resultaat van het onderzoek in een grafiek, en juridische en ethische aspecten van onderzoek.

Datum:
17 maart, 31 maart, 21 april, 15 mei, 2 juni 2017 [Vol]
Plaats:
Amsterdam
Coördinator:
Mw. dr. J.W.J. Beulens
Voertaal:
Nederlands
Werkvorm:
Interactieve colleges, werkgroepen, presentaties en peer review
Toetsvorm:
Onderzoeksvoorstel schrijven
Tentamendata:
Inleverdatum onderzoeksvoorstel wordt tijdens cursus bekend gemaakt
Aantal EC:
4
Type cursus:
Verplichte cursus
Periode:
Jaar 1
Niveau:
500
  • Inhoud

    Onderzoek doen vereist zowel theoretische als praktische kennis en vaardigheden. Een onmisbare praktische vaardigheid betreft het schrijven van een onderzoeksvoorstel. Dit voorstel wordt vaak ter toetsing voorgelegd aan een wetenschapscommissie en/of medisch ethische commissie en ter financiering ingediend bij een subsidiegever. De onderzoeker moet in het voorstel een helder begrip tonen van de doel- en vraagstelling van het onderzoek, het daarbij passende onderzoeksontwerp en bijbehorende meetmethodes, en een helder beeld geven van de mogelijke uitkomst(en) van het onderzoek en de betekenis voor wetenschap of klinische praktijk. Een belangrijk onderdeel van het onderzoeksvoorstel is de sample size berekening en de onderbouwing van de haalbaarheid van het onderzoek.
    Een onderzoeker moet ook bekend zijn met de ethische en juridische aspecten van onderzoek: de wettelijke en ethische kaders waarbinnen onderzoek kan worden uitgevoerd en de noodzakelijke toetsing.
    Het schrijven van een onderzoeksvoorstel vereist een structurele manier van denken en schrijven. Een onderzoekvoorstel moet niet alleen leesbaar zijn voor (collega) wetenschappers en toetsingscommissies, maar ook voor “leken” zoals subsidiegevers. Daarnaast moet de onderzoeker in staat zijn een goede patiëntinformatiebrief te schrijven, waarin het doel van het onderzoek in lekentaal wordt uitgelegd en de voor- en nadelen van meedoen aan het onderzoek op verantwoorde wijze worden verwoord.

  • Programma

    De cursus bestaat uit 5 cursusdagen. In de periode tussen de cursusdagen dient u circa 76 uur in te plannen voor het maken van huiswerk. In de cursus leren de studenten een onderzoeksvoorstel te bedenken en op te schrijven. De studenten kiezen zelf een onderwerp op basis van een aantal criteria of maken een keuze uit een beperkt aantal onderwerpen. Hierbij wordt een toetsbare onderzoeksvraagstelling bedacht en een passend design. Dit wordt vervolgens door de studenten thuis uitgewerkt in een gedetailleerd onderzoeksvoorstel. In het onderzoeksvoorstel wordt aandacht besteed aan doel- en vraagstelling, onderzoeksdesign, onderzoekspopulatie, recrutering en sample size berekening, primaire en secundaire uitkomstmaten en bijbehorende meetmethoden, dataverzameling, data analyse, benodigdheden en planning.

    Eén dag van de cursus wordt besteed aan juridische en ethische aspecten van onderzoek. Deze dag wordt verzorgd door gastdocenten van de medisch ethische toetsingscommissie van het VUmc.
    Tijdens de cursusdagen presenteren de studenten op meerdere momenten hun onderzoeksvoorstel, waarbij medestudenten en de docenten mondeling feedback geven op het voorgestelde onderzoek. Ook ontvangen en geven de studenten schriftelijk feedback op elkaars onderzoeksvoorstel en krijgen zij schriftelijke feedback van de docenten.

    Vóór de start van de cursus, tussen de cursusdagen door en na de laatste cursusdag werken de studenten thuis aan hun eigen onderzoeksvoorstel. De studenten moeten hiervoor ruim tijd inplannen. Meer informatie hierover volgt in een brief die ruim voor aanvang van de cursus naar alle deelnemers wordt verstuurd.
    In de cursus wordt niet alleen aandacht besteed aan de inhoud van het onderzoeksvoorstel maar ook aan het schrijfproces en de schrijfstijl. Ook leren de studenten kritiek van anderen op hun geschreven onderzoeksvoorstel op een goede manier te verwerken en onderzoeksvoorstellen van anderen op de juiste wijze te beoordelen en te voorzien van opbouwend kritisch commentaar.

    De werkwijze van deze cursus is gebaseerd op het idee van leren door ervaren. Er wordt verwacht van de studenten dat zij telkens eerst een onderdeel van het onderzoeksvoorstel zelf bedenken en uitwerken, daarna krijgen ze hierop feedback, eventueel aangevuld met extra informatie in de vorm van colleges, op basis waarvan het eigen voorstel kan worden verbeterd.
    Tijdens de cursusdagen worden diverse onderwijsvormen gebruikt. Er wordt veel gewerkt met presentaties van studenten. Daarnaast zijn er werkgroepen en colleges, waarin een actieve inbreng van de studenten wordt verwacht.

    Gedetailleerd programma
    Voor aanvang van de cursus:
    • Studenten kiezen een onderwerp voor het onderzoeksvoorstel
    • Studenten schrijven de inleiding, vraagstelling en korte samenvatting van het ontwerp van hun onderzoeksvoorstel en sturen dit naar een medestudenten en de docenten
    • Studenten geven elkaar schriftelijke feedback op het onderzoeksvoorstel

    Dag 1
    • Introductie
    • Verschillende alternatieven voor het design van het onderzoek
    • Presentaties van onderzoeksvoorstellen (vraagstelling en design) door studenten, feedback door medestudenten en docenten

    Huiswerk:
    • Studenten passen geschreven voorstel aan en schrijven een nieuw onderdeel over onderzoekspopulatie en sturen dit naar een medestudent en de docenten
    • Studenten geven elkaar schriftelijke feedback op het onderzoeksvoorstel
    • Studenten lezen opgegeven literatuur voor dag 2

    Dag 2
    • Bespreken feedback
    • College plus werkgroep schrijven van de inleiding, onderzoekspopulatie
    • Data-analyse, sample size berekening, recrutering en uitval

    Huiswerk:
    • Studenten passen het onderzoeksvoorstel aan en schrijven een nieuw onderdeel over uitwerking van het studie design en sturen dit naar een medestudent en de docenten
    • Studenten geven elkaar schriftelijke feedback op het onderzoeksvoorstel
    • Studenten lezen opgegeven literatuur voor dag 3

    Dag 3
    • Presentaties van onderzoeksvoorstellen (uitwerking design) door studenten, feedback door medestudenten en docenten
    • Specialle gevallen voor sample size berekening
    • Werkgroep 'Proces van rekrutering en instroom'

    Huiswerk
    • Studenten maken het hele onderzoeksvoorstel af en sturen dit naar een medestudent en de docenten
    • Studenten lezen opgegeven literatuur voor dag 4

    Dag 4
    • Ethische en juridische aspecten bij de opzet en uitvoering van een onderzoek
    • WMO en rol en werking van medisch ethische commissies
    • informed consent
    • privacy en andere relevante wetgeving
    • ethische principes van onderzoek
    • relevante gedragscodes
    • schrijven van een patiënteninformatiebrief

    Huiswerk
    • Studenten geven elkaar schriftelijke feedback op het hele onderzoeksvoorstel
    • Docenten geven schriftelijke feedback op het hele onderzoeksvoorstel
    • Studenten lezen opgegeven literatuur voor dag 5

    Dag 5
    • Bespreken feedback
    • Wetenschappelijke integriteit
    • College subsidieaanvragen
    • Studenten werken aan eigen onderzoeksvoorstel en krijgen feedback van de docenten.

    Huiswerk:
    • Studenten verwerken de feedback van medestudent en docent en sturen de definitieve versie naar de docenten

    De cursus wordt afgerond met een beoordeling van het onderzoeksvoorstel dat de studenten tijdens de cursus schrijven.

    Werkvormen
    • interactieve colleges
    • werkgroepen
    • huiswerkopdrachten
    • schrijven van een onderzoeksvoorstel



  • Docenten

    Mw. dr. ir. Joline W.J. Beulens
    afdeling epidemiologie en biostatistiek, VUmc Amsterdam


    Dhr. dr. Martijn Huisman
    afdeling epidemiologie en biostatistiek, VUmc Amsterdam
  • Leerdoelen

    1. De student kent het verschil tussen de doelstelling en de vraagstelling van een onderzoek.
    2. De student kan een toetsbare epidemiologische vraagstelling formuleren.
    3. De student kan, gegeven de vraagstelling, beargumenteerd een keuze maken voor het optimale onderzoeksdesign.
    4. De student kan, gegeven de vraagstelling, beargumenteerd een keuze maken voor de optimale onderzoekspopulatie, determinanten en uitkomsten.
    5. De student kan, gegeven de determinanten en uitkomsten, de meest geschikte meetinstrumenten kiezen.
    6. De student kent de belangrijkste juridische en ethische voorwaarden waaraan een epidemiologisch onderzoek met mensen of met medische gegevens moet voldoen en kan een patiëntinformatiebrief schrijven.
    7. De student kan een sample size berekening voor een studie maken en een globaal analyseplan schrijven.
    8. De student kan zijn eigen onderzoeksvoorstel schrijven en weet goed om te gaan met kritische op- en aanmerkingen.
    9. De student kan het onderzoeksvoorstel van anderen op de juiste wijze beoordelen en voorzien van opbouwend kritisch commentaar.
    10. De student is in staat een discussie te voeren over integriteit van een onderzoeker en welke aspecten daarin een rol spelen.

  • Ingangseisen

    Voor studenten van de Masteropleiding Epidemiologie:
    Voor het volgen van deze cursus geldt dat de tentamens van de cursussen Epidemiologisch onderzoek: opzet en interpretatie (V10) en Principes van epidemiologische data-analyse (V20) met een voldoende zijn afgerond en dat de cursus Regressietechnieken (V30) is gevolgd.

    Voor studenten die niet de gehele Masteropleiding Epidemiologie volgen:
    Als ingangseis geldt dat cursisten aantoonbare kennis moeten hebben van de stof die in de cursussen Epidemiologisch onderzoek: opzet en interpretatie (V10), Principes van epidemiologische data-analyse (V20) en Regressietechnieken (V30) behandeld wordt. U dient hiertoe een schriftelijke motivatie direct bij uw aanmelding mee te sturen. De cursuscoördinator beoordeelt op grond hiervan of u aan de cursus kan deelnemen.

  • Cursusmateriaal en literatuur

    Cursusmateriaal

    Cursisten ontvangen op de eerste cursusdag een reader met de werkgroepopdrachten, de uitgewerkte antwoorden, hand-outs van de dia’s die bij de lezingen worden gebruikt en eventuele aanvullende literatuur.

    Literatuur

    Aanbevolen:
    Zielhuis GA, Heydendael PHJM, Maltha JC, van Riel PLCM. Handleiding medisch-wetenschappelijk onderzoek. Zevende druk. Reed Doetinchem. 2012, ISBN 9789035234314.

    Gedragscodes gezondheidsonderzoek (omgaan met gegevens in zorgonderzoek). Deze Gedragscodes kunnen worden gedownload van de site van de FEDERA -> COREON:https://www.federa.org/gedragscodes
    Declaratie van Helsinki – Ethische principes voor medisch onderzoek met mensen
    http://www.wma.net/en/30publications/10policies/b3/index.html

  • Beoordeling en accreditatie

    Beoordeling

    U ontvangt een verklaring met daarop de studiepunten (EC’s) vermeld, indien u ten minste 80% aanwezig bent geweest op de cursusdagen en het onderzoeksvoorstel met een voldoende is afgesloten.

    Accreditatie

    Deze cursus is geaccrediteerd voor:

    • Cluster 1: huisartsen, specialisten ouderengeneeskunde, artsen verstandelijk gehandicapten
    • Cluster 2: medisch specialisten
    • Cluster 3: sociaal geneeskundigen, bedrijfsartsen, verzekeringsartsen, artsen maatschappij en gezondheid

    De cursus 'Praktische epidemiologie: opzetten van een onderzoek' (V50) is geaccrediteerd voor 30 uren.
    Om in aanmerking te komen voor de accreditatie-uren van deze cursus dient u de gehele cursus aanwezig te zijn geweest.

Als u doorsurft op deze website, gaat u akkoord met de plaatsing van cookies. Meer informatie Deze melding verbergen
U maakt gebruik van een verouderde browser, voor optimaal gebruik raden wij aan om uw browser te updaten.